|
Elyaf; bütün tekstil ürünlerin hammaddesi ve en
küçük yapı birimidir. Elyaf ikiye ayrılır; doğal elyaf, yapay(sentetik)
elyaf. Doğal elyaflar ise bitkisel elyaf ve hayvansal elyaf olarak
ikiye ayrılır. Doğal elyaf; tohumdan elde edilen (pamuk elyaf), gövdeden
elde edilen (keten, kenevir,jüt,rami), yapraktan elde edilen (sisal
kendiri,manila keneviri) ve meyveden elde edilen (koko elyaf) olarak
dörde ayrılır. Hayvansal elyaf ise kıl kökenli (yün,
moher,kaşmir,angora,deve tüyü,kıl keçisi) ve salgı kökenli (dogal
ipek-ipek böceği) olarak ikiye ayrılır.
Kumaşlar ise elde edilişlerine (örme kumaşlar,dokuma
kumaşlar ve dokusuz kumaslar) ve hammaddelerine göre (pamuklu, yünlü,
ipekli, viskon, keten ve suni-sentetik) ayrılmaktadır.
Pamuklu Kumaşlar:
Pamuk, en eski ve en önemli elyaf türüdür. Nem
çeker, dayanıklıdır, kolay kırışır. Mukavemeti yüksektir. Hafifliği ve
yumuşaklılığı nedeniyle yazlık giysilerde, iç çamaşırlarında, havlu ve
spor giyimde tercih edilir. Esnektir.
%3-%7 uzayabilir. Elde yıkanabilir. Ancak nemli
bırakılmaması ve yıkandıktan sonra fazla bekletilmeden kurutulmasi
gerekir. Doğal olduğu için sağlıklıdır. Serin tutar, özellikle yazlık
giysilerde tercih edilir.
Keten Kumaşlar:
Keten, elyaf elde edilmek üzere yetiştirilen en eski
tarım bitkilerindendir. Mukavemeti pamuktan daha iyidir. Pamuktan
parlak, nem çekme özelliği yüksek, esnekliği azdır. Çabuk buruşur. İri
gözenekli oluşu hem cildin nefes almasını, hem de buharlaşmasını
kolaylaştırdığı için serin tutar. Bu özelliği dolayısı ile sıcak
havalarda kullanılır. Takım elbise, pantolon, gömlek ve etek için tercih
edilir. Pürüzsüz ve tüysüz oluşu; keten kumaşın çabuk kirlenmesini
önler. Kuru temizleme yöntemi ile temizlenmelidir. Çabuk buruşur,
yüksek sıcaklıkta ütülenmelidir.
Kaşmir Kumaşlar:
Kaşmir keçisinin veya benzeri Asya kökenli keçilerin
yününden elde edilir. Lifleri uzun ve çok ince olduğu için parlak
görünüme sahiptir. Yumuşak ve hassas bir kumaştır. Özenli bakım
gerektirir. Kesinlikle kuru temizleme yöntemi ile temizlenmelidir.
İpek Kumaşlar:
Kelebek yumurtalarını dut yaprakları üzerine
bırakır, yumurtladıktan üç dört gün sonra ölür. Baharda taze dut
yaprakları üzerindeki yumurtalardan larva halinde çıkan tırtıllar sık
tüylü ve siyahtır. Büyük bir iştahla devamlı dut yaprağı yerler ve dört
beş defa gömlek değiştirerek bir birbuçuk ayda 7 veya 8 santime
ulaşırlar. Büyüdükçe renkleri açılır ve tüyleri kaybour. İyice büyüyüp
de hücrelerine yerleşince üst dudağındaki delikten iplik halinde zamk
gibi bir sıvı çıkararak kozasını yapmay başlar.
Tırtıl önce kozanın dış kısmını sonra kendi
vücudunun etrafını örmeye devam eder ve görünmez olur. Eğer kendi
haline bıraklırsa iki üç hafta içinde kelebek haline gelerek ördüğü
kozayı parçalar ve dışarı çıkar. Bu yüzden kozayı parçalamadan kozalar
sıcak suya atılır veya sıcak su buharına tutularak tırtıl öldürülür.
Böylece ipek kozaları elde edilir. Bu kozalardan da tel şeklindeki ipek
lifleri çıkarılıp ham ipek üretilir.
Böceğin neslinin devamı için bir kısım kozanın
parçalanıp kelebeğin çıkmasına müsaade edilir. Suni ipek kavak, göknar,
söğüt gibi selülozca zengin olan ağaçlardan kimyasal yollarla elde
edilen liflere denir.
İpek çok sağlamdir. Elastikidir, çekmez, kolay
buruşmaz, çok çabuk kurur. Kolay boyandıkları için zengin renk
seçeneklerinde sunulabilir. Isı ve ışığa duyarlıdır. Bir kozadan
450-900 metre hatta 2000 metre arasında kesiksiz iplik çıkabilir. Kuru
temizleme yöntemi ile temizlenmeli, hafif ısıda ütülenmelidir.
Yünlü Kumaşlar:
Yünlü kumaşların kalitesini tayin eden faktörlerin
başında elyaf çapı gelir. Bu mikron olarak ifade edildiği gibi
100'S-150'S gibi de adlandırılır. İnce elyaftan üretilmiş yünlü
kumaşlarda merinos koyunundan Avustralya ve Yeni Zelanda'da elde edilen
elyaflar kullanılır. Yünün diğer elyaflardan ayrılan en önemli özelliği
keçeleşme özelliğidir. Bundan yararlanarak kumaş yüzeyi tüylendirilip
keçeleştirilerek bir tabaka ile kaplanır ve flanel veya kaşe gibi
kumaşlar üretilebilinir. Aranan diğer özellikler ise yumuşaklık, doğal
rengin güzel oluşu ve yünün kıvrım sayısıdır. Yünlü kumaşlar yumuşak
yüzeylidir. Kişilik giysilerin vazgeçilmez kumaşıdır. Özel bakım
gerektirir. Kesinlikle yıkanmamalıdır. Kuru temizleme yöntemi ile
temizlenmelidir. Yüksek oranda nem çekme kapasitesine sahiptir. Özel
ütü bezleri kullanılarak buharlı sistemde ütülenir. Saklama ortam
olarak rutubetsiz ortamlar tercih edilmelidir. Özel kılıflarda
naftalinlenerek güveden korunmalıdır.
Yünlü Giysilerin Bakımı:
- Giysilerinizi ince ve sert kıllı bir fırça ile fırçalayın.
- Yünlü giysilerinizi çıkardıktan sonra ceplerini her zaman boşaltın ve serin bir yere asın.
- Yünlü takım elbiselerindeki kırışıklıklar, kısa
süre için banyo buharında asılıp, gece boyunca asılı bırakılırsa
giderilebilir. Veya nemli bir bez ve nokta 2 seviyesine ayarlı bir ütü
ile ütülenerek giderilebilir.
- Yünlü giysilerinizin daha uzun ömürlü olması için giysilerinizi 2 gün üstüste giydikten sonra 1 gün dinlendirmenizi öneririz.
|